Kinderen als opvolger

Bij familiebedrijven, of eenvoudigweg wanneer een DGA met pensioen gaat of wil stoppen, is overdracht aan de kinderen altijd een van de mogelijkheden. Bij de meer traditionele beroepen blijkt het echter steeds lastiger de kinderen te interesseren voor het werk van 'papa'. Bij agrarische bedrijven en kleinere retailondernemingen zien wij steeds vaker dat de nieuwe generatie niet bereid is in de voetsporen van de ouders te treden.

Financieel

Hoewel het misschien logisch lijkt dat uw kinderen uw bedrijf overnemen, en het voelt als het doorgeven van iets eigens, kijkt de Belastingdienst nadrukkelijk mee bij de overgang van een onderneming van ouder op kind. U weet vast wel dat u het bedrijf niet mag 'weggeven', maar ook de uitwerking van de daadwerkelijke overdracht kan veel impact hebben op de te betalen belasting, op het moment van overdracht of in de toekomst.

1. Reguliere verkoop

Wanneer het bedrag niet al te hoog is en het bedrijf niet te complex, kunnen het kind of de kinderen de aandelen overnemen. Dat moet wel tegen een 'marktprijs'. Dit is de eenvoudigste oplossing, waarbij de aandelen bij de notaris worden overgedragen.

2. Verkoop met achtergestelde lening

De verkoop kan ook plaatsvinden zonder cashflow op het moment van overdracht: de opvolger leent het geld van de vader, tegen marktvoorwaarden. Hier gelden enkele voordelen die ook bij de doorschuifregeling van kracht zijn. Let er wel op dat de lening wordt aangegaan door de koper (of door de holding van de koper) en dat daarmee de aanschaf van de aandelen wordt gefinancierd. Bij een eenmanszaak is dit eveneens mogelijk; de lening is dan een persoonlijke lening van de ouder(s) aan het kind. Om problemen met de Belastingdienst te voorkomen, is het aan te bevelen de totstandkoming van de overnamesom en het vastleggen van de (persoonlijke) lening professioneel aan te pakken: zorg voor een onderbouwde prijs en meld de lening bij de Belastingdienst. De verkoop vindt plaats op het moment van overdracht, en dus zal er mogelijk belasting worden geheven bij de oud-eigenaar. Gaat het om een groot bedrag, dan is de doorschuifregeling het overwegen waard (zie punt 4).

3. Via een cv

Het kan zeer aantrekkelijk zijn om de zoon of dochter het bedrijf te laten overnemen door een cv (commanditaire vennootschap) op te richten. Dit resulteert in een geleidelijke bedrijfsopvolging tussen de ouder en het kind. Andere rechtsvormen, zoals een bv of vof, kunnen voor deze constructie eerst worden omgezet in een cv.

Het opzetten van een cv-constructie voor bedrijfsopvolging kan erg interessant zijn. De voordelen op een rij:

• Het kapitaal van de moedermaatschappij blijft in het bedrijf; de zoon of dochter hoeft niet per se te financieren.
• Bij het aangaan van de cv kan de verschuldigde inkomstenbelasting worden vermeden.
• De zoon of dochter wordt managing partner en de ouder kan, indien gewenst, minder gaan werken.
• Als de ouder onverwacht overlijdt, kan de belastingvordering worden doorgeschoven naar het kind.
• Bij onverwacht overlijden van de ouder zorgt de bedrijfsopvolgingsregeling voor lagere erfbelasting.
• Wanneer het cv-aandeel van de ouder wordt geschonken, biedt de bedrijfsopvolgingsregeling een oplossing.
• Wanneer het cv-aandeel wordt overgedragen op het moment dat de ouder stopt, kan de belastingvordering worden uitgesteld. Renteloos uitstel van betaling is daarbij mogelijk.

4. Doorschuifregeling

Normaal gesproken moeten ouders na de overdracht van het bedrijf belasting afdragen. Met geruisloos doorschuiven is dat niet meteen nodig. Binnen het belastingrecht is het mogelijk een bedrijf geruisloos over te dragen aan een zoon of dochter. Hij of zij moet dan wel minimaal 36 maanden bij de onderneming in dienst zijn geweest. Deze overdrachtsfaciliteit (zie ook artikel 3.63 Wet IB 2001) is bedoeld voor gevallen waarin uw kind de financiering niet rond krijgt en u als ondernemer geen of weinig liquide middelen hebt om de belasting over de stakingswinst te betalen. In die gevallen blijft uw zoon of dochter de aankoopprijs nog steeds aan u verschuldigd. Uw kind neemt de (fiscale) boekwaarde over van de activa en passiva die op het moment van overdracht op de balans van uw bedrijf staan. Een nadeel hiervan is dat kinderen bij de acquisitie geen investeringsaftrek kunnen claimen. Doordat de openingsbalans niet de werkelijke waarde weergeeft, kan deze constructie in de toekomst bovendien voor problemen zorgen bij een eventueel financieringsverzoek bij de bank. Ook moet bij de berekening van de koopprijs rekening worden gehouden met uitgestelde belastingen; die verlagen de aankoopprijs. De latentie is vaak afhankelijk van de afschrijvingstermijn.

De oud-eigenaar dient de vordering op zijn zoon of dochter in box 3 (vermogensrendementsheffing) op te geven. Over deze waarde is hij, afhankelijk van zijn totale vermogen, belasting verschuldigd.

5. Erfenis

Wacht u tot het moment dat de erfenis daar is, of komt deze onverwacht, dan betaalt u erfbelasting over de waarde van de onderneming. Voor kinderen geldt in 2026 een vrijstelling van €26.230. Daarboven bedraagt het tarief 10% over het deel tot €158.669 en 20% over het deel daarboven (de tarieven kunnen per jaar wijzigen).