De dynamiek van de werknemer binnen familiebedrijven
Familiebedrijven verschillen op een aantal punten van gewone ondernemingen als het gaat om de werknemers die er werkzaam zijn. Dat heeft te maken met het specifieke karakter van deze ondernemingen, passend bij de familie en haar bedrijfsvoering. Zijn er veel familieleden werkzaam met het oog op opvolging? Hoeveel ruimte is er voor werknemers van buitenaf? En hoe vindt u de juiste balans tussen het behouden van uw familiebedrijf met familieleden als werknemers en het aantrekken van goed personeel van buitenaf?
Voordelen voor werknemers van familiebedrijven
Familiebedrijven hebben specifieke kenmerken die door de jaren heen zijn onderzocht. Zo blijkt uit onderzoek dat bijna 80% van de werknemers bij een familiebedrijf aangeeft zeer loyaal te zijn aan de onderneming. Hoe dat komt? Naar alle waarschijnlijkheid door de sfeer die binnen een familiebedrijf heerst. Een van de voordelen die werknemers ervaren wanneer zij bij een familiebedrijf gaan werken, klinkt heel logisch, maar maakt echt verschil: u leert naast het bedrijf ook een familie kennen, met een familiesfeer en met normen en waarden die zwaarder wegen dan bij gewone commerciële ondernemingen.
Het is dan ook niet verrassend dat uit onderzoek blijkt dat werknemers van familiebedrijven meer saamhorigheid ervaren dan werknemers van gewone ondernemingen. Dat komt niet doordat een commerciële onderneming dat niet zou kunnen; de oorzaak ligt vaak in het feit dat familiebedrijven meer nadruk leggen op normen en waarden als loyaliteit en saamhorigheid. Dat kan goed passen bij bepaalde werknemers, met een hogere productiviteit als resultaat. Bij die loyaliteit en saamhorigheid komt nog een derde aspect kijken: binnen familiebedrijven ziet u vaak dat direct en persoonlijk contact veel voorkomt en laagdrempelig is.
Al deze factoren werken in het voordeel van zowel de werknemer als het familiebedrijf. Wanneer u als werknemer het gevoel hebt dat u een echte familiesfeer binnenstapt en dat uw werkzaamheden nodig zijn om het plaatje compleet te maken, ontstaat er loyaliteit en een langdurige samenwerking.
Nadelen voor werknemers binnen familiebedrijven
Hierboven staan drie kernaspecten die in het voordeel spreken van familiebedrijven ten opzichte van gewone ondernemingen. Er zijn echter ook nadelen.
Allereerst brengt de nadruk op normen en waarden een zekere beperking met zich mee: het familiebedrijf kan op sommige punten minder flexibel zijn. Zo blijkt uit onderzoek van de Erasmus Universiteit dat familiebedrijven minder flexibel omgaan met werktijden. Slechts 22% van de werknemers geeft aan de mogelijkheid te krijgen flexibel te werken, tegenover 33% bij gewone, commerciële ondernemingen. Dat is ergens goed te begrijpen. In een familiebedrijf waarin de wat oudere familieleden aan het hoofd staan en de strategie en cultuur bepalen, wil men vaak vasthouden aan de cultuur die men van de eigen ouders heeft meegekregen. Zo levert men flexibiliteit in, in ruil voor het generatie op generatie vasthouden van de bedrijfscultuur.
Daarnaast moet er een goed onderscheid worden gemaakt tussen familieleden die werknemer zijn en werknemers van buitenaf. Een logisch gevolg van een familiebedrijf is dat de bedrijfscultuur wordt vastgehouden. Een belangrijk onderdeel daarvan is dat de huidige bestuurders en eigenaren hun kinderen en/of familieleden opleiden om het bedrijf op een dag over te nemen. Daardoor kunnen werknemers van buitenaf, die misschien wel beter zijn dan sommige familieleden, minder perspectief hebben op doorgroeimogelijkheden. Het resultaat is dat goede werknemers uiteindelijk geneigd zijn een andere baan te zoeken, terwijl het voor het familiebedrijf juist waardevol zou zijn hen te behouden.
Waar moet het familiebedrijf op focussen?
Familiebedrijven kennen dus duidelijke voor- en nadelen als het gaat om de dynamiek met werknemers. Uiteindelijk is het doel, kort gezegd, om zo goed mogelijk personeel aan te trekken, bestaande uit familie én externe werknemers. Er zijn enkele zaken waarop familiebedrijven zich kunnen richten om dat doel te bereiken.
Allereerst de balans. Zoals beschreven bestaat er binnen familiebedrijven minder flexibiliteit. Dat komt grotendeels door de bedrijfscultuur, die binnen een familiebedrijf extra belangrijk is. Maar juist die cultuur, vol saamhorigheid, loyaliteit en persoonlijk contact, biedt mogelijkheden. Met een mix van flexibiliteit en behoud van bedrijfscultuur kunnen werknemers het beste van twee werelden ervaren. Dat zou de voordelen alleen maar vergroten.
Daarnaast het onderscheid tussen werknemers van buitenaf en familieleden die binnen het bedrijf werken. Hoewel het begrijpelijk is dat werknemers van buitenaf niet het perspectief hebben om even snel door te groeien, zijn er andere manieren om hen te belonen. Zo is het mogelijk meer in deze goede werknemers te investeren. Ruimere mogelijkheden tot om- of bijscholing en betere secundaire arbeidsvoorwaarden kunnen de loyaliteit en tevredenheid van werknemers al aanzienlijk versterken.
OvernameAdvies
Zoals zo vaak in het bedrijfsleven gaat het erom de 'sweet spot' te vinden. Dat gaat niet vanzelf en brengt risico's met zich mee. Het belangrijkste blijft echter dat familiebedrijven hechten aan hun eigen bedrijfscultuur en hun normen en waarden willen behouden. Deze traditionele verschillen bieden voordelen waar werknemers veel aan kunnen hebben en die goed passen bij een bepaald type werknemer. Om de nadelen zoveel mogelijk te beperken, zijn er, zoals beschreven, zaken waarop familiebedrijven zich kunnen richten. De eenvoudigste weg daarnaartoe is naar verwachting tijd. Nieuwe generaties zullen steeds meer moderne technieken en voorwaarden invoeren, omdat zij daar zelf mee zijn opgegroeid, dit tijdens hun studie leren en zich zullen moeten aanpassen aan veranderingen bij concurrenten. De meest innovatieve en succesvolle ondernemingen durven die stap echter eerder te zetten. Dat levert hun fundamentele voordelen op, die generatie op generatie kunnen worden uitgebouwd.
