De dynamiek binnen familiebedrijven
Context
Ondernemingen functioneren het best wanneer er een zekere mate van continuïteit is. Alle taken zijn duidelijk, er wordt goed gewerkt aan een gezamenlijk doel en, misschien wel het belangrijkste: iedereen is tevreden met zijn of haar rol in de geoliede machine. Bij familiebedrijven mag u dat belang gerust vermenigvuldigen. Daar is een praktische reden voor: u bent niet alleen zakenpartners, u bent ook familie van elkaar, met persoonlijke banden en persoonlijke belangen. In dit artikel gaan wij in op het belang van duidelijke afspraken en communicatie, en op de vraag waarom dat bij familiebedrijven extra speelt.
Familiebedrijven en het driecirkelmodel
Familiebedrijven kennen sneller een persoonlijk aspect binnen de onderneming. Waar het binnen een gewoon bedrijf vooral over zakelijke aspecten gaat, kan het binnen familiebedrijven al snel gaan over de persoonlijke belangen van verschillende familieleden. Een belangrijke oorzaak is dat er binnen familiebedrijven meer snijvlakken zijn waarop zowel zakelijke als persoonlijke belangen spelen. Dit staat ook wel bekend als het driecirkelmodel. Het kan zomaar zo zijn dat een van de familieleden tegelijk eigenaar is, werkzaam is binnen het bedrijf en uiteraard familielid is. Dat levert drie verschillende belangen op bij één persoon.
Ook verschillende generaties binnen een onderneming kunnen voor de nodige spanningen zorgen. Generatiewisselingen horen bij een familiebedrijf: op enig moment is het simpelweg tijd om het stokje over te dragen aan de volgende aangewezen persoon in de familie. Met die wisseling kunnen ook veranderingen in de bedrijfsstrategie optreden. Ook dat kan spanningen opleveren wanneer de verschillende generaties het er niet over eens zijn.
Hoe minimaliseren wij conflicten bij familiebedrijven?
Stel allereerst vast wat voor familiecultuur u wilt hebben
Het is belangrijk te weten in wat voor bedrijfscultuur u werkt. Bij familiebedrijven is dat niet anders, integendeel. Binnen families onderling kan het bijvoorbeeld erg informeel zijn. Dat is een voordeel ten opzichte van een gewone onderneming, waar het soms wat langer duurt om tot dezelfde conclusie te komen. Het vaststellen van de familiecultuur, en daarnaar handelen, zorgt voor duidelijkheid binnen de onderneming: iedereen weet op welk moment en vooral op welke manier hij of zij het beste kan communiceren om iets te regelen.
Zorg voor een open cultuur waarin medewerkers hun mening kunnen delen
Dit is een vanzelfsprekende tip die ook bij gewone ondernemingen speelt. Bij familiebedrijven weegt zij misschien nog zwaarder. Stelt u zich voor: in het familiebedrijf werkt een tante als gewone medewerkster, terwijl zij qua karakter binnen de familie erg dominant is. Het kan lastig zijn, en tot conflicten leiden, wanneer deze tante binnen de familie veel te zeggen heeft of op zijn minst haar mening kan delen, maar binnen het bedrijf nauwelijks van toegevoegde waarde kan zijn. Het is belangrijk ook de minderheid voldoende aandacht te geven; die ziet namelijk dingen die van bovenaf gemist worden.
Zorg voor duidelijke afspraken en voldoende informatie
Dit is de eeuwenoude tip die voor elk bedrijf geldt: zorg dat er onderling duidelijke afspraken worden gemaakt. Een van de belangrijkste redenen dat er binnen ondernemingen conflicten ontstaan, en dus ook bij familiebedrijven, is dat er dingen misgaan in de communicatie. Mensen interpreteren zaken anders of geven een andere invulling aan taken. Het zou daarom een van de hoofddoelen van het familiebedrijf moeten zijn om iedereen zo duidelijk mogelijk te informeren. Zo is het doel helder en weet iedereen waar hij of zij aan toe is.
Problemen en conflicten zijn er om opgelost te worden
Een van de kenmerken van familieondernemingen is dat loyaliteit en continuïteit hoog op de ranglijst staan. Dat is niet vreemd, aangezien families in het ideale scenario het bedrijf generaties lang met succes aan elkaar willen doorgeven. De loyaliteit die bij familiebedrijven komt kijken, is een groot pluspunt om conflicten, wanneer die toch optreden, op te lossen. Wel is er een belangrijk aandachtspunt: vaak worden conflicten en ruzies geschaard onder de categorie 'we zijn familie, dus we accepteren het maar'. Het is belangrijk ervoor te zorgen dat conflicten duidelijk worden uitgesproken en dat er een oplossing komt. Anders loopt u het risico dat er bij verschillende personen binnen het familiebedrijf een langdurig gevoel van frustratie blijft bestaan.
OvernameAdvies
Familiebedrijven kennen een dynamiek die al snel ingewikkelder is dan die van gewone ondernemingen. Door de verschillende rollen die familieleden innemen, bijvoorbeeld als zoon, eigenaar én medewerker, wordt het lastig de belangen uit elkaar te houden. Het is daarom belangrijk goed en transparant met die extra verantwoordelijkheid om te gaan. Een gebrek aan communicatie en duidelijkheid zorgt voor spanningen die op lange termijn catastrofaal kunnen uitpakken. Houd daarom rekening met de bovenstaande tips, en met het gegeven dat er nu eenmaal conflicten kunnen ontstaan.
