Pensioen en overname

Pensioenen spelen een bijzondere rol bij bedrijfsoverdrachten. Is het onderwerp niet goed uitgeplozen, dan loopt u forse risico's bij een overname. In dit artikel lichten wij de situatie toe vanuit een aandelentransactie en een activatransactie, werken wij de risico's rond het pensioen uit en bespreken wij tot slot het effect van pensioen op de bedrijfswaarde.

Pensioen bij een aandelentransactie

Bij een aandelentransactie is de situatie vrij duidelijk, want in principe verandert er niets in de relatie (het arbeidscontract) tussen het bedrijf (veelal een bv) en de werknemer. Daarmee veranderen ook de verplichtingen niet. Wel kan het zo zijn dat de overnemende partij de pensioenregeling van de overgenomen onderneming wil samenvoegen met een reeds bestaande regeling. In dat geval is het uitgangspunt dat er geen nadelig effect mag zijn voor bestaande plannen en regelingen.

Pensioen bij een activatransactie

Bij een activatransactie geldt dat de nieuwe eigenaar de betrokken werknemers van rechtswege een arbeidsovereenkomst moet aanbieden tegen minimaal vergelijkbare voorwaarden. Het pensioen is onderdeel van deze arbeidsvoorwaarden, en dus dient de nieuwe eigenaar van de activa het overgenomen personeel minimaal een vergelijkbare pensioenregeling te bieden als die zij hadden.

Pensioenrisico's bij een bedrijfsovername

Allereerst speelt de vraag of een pensioenregeling verplicht is. Dat is vaak het geval: driekwart van de werknemers in Nederland valt onder een collectieve regeling. Vervolgens speelt de vraag welke regelingen de werkgever facultatief voor werknemers heeft afgesloten. Zodra dit in kaart is gebracht, is het van belang te controleren of aan alle verplichtingen uit het verleden met betrekking tot de lopende pensioenregelingen is voldaan. Is dat niet het geval, houd er dan rekening mee dat die verplichtingen met terugwerkende kracht van toepassing zijn en dus impact (zouden moeten) hebben op waarde en prijs.

Bestaat de verplichting werknemers te laten deelnemen aan een pensioenregeling, controleer dan vooral of iedere werknemer wel is aangemeld. Ook onaangemeld bouwen deze werknemers namelijk rechten op, wat voor een nieuwe eigenaar een onverwachte en hoge kostenpost kan vormen. Zelfs wanneer deze werknemers zelf afstand hebben gedaan, bouwen zij toch rechten op, omdat het juridisch niet mogelijk is afstand te doen van deze pensioenrechten.

Controleer vervolgens per medewerker of de toegekende pensioenaanspraken en de daadwerkelijk opgebouwde pensioenaanspraken overeenkomen. In de praktijk zit hier nog weleens een gat tussen, dat (indien negatief) door de onderneming zal moeten worden opgevuld.

In de praktijk zijn defined contribution plans ook hier het duidelijkst: de verantwoordelijkheid van de werkgever houdt op bij het maandelijks betalen van een vast bedrag aan de verzekeraar die het pensioen van de werknemer beheert. Blijkt bij controle dat hieraan is voldaan en dat werknemers zijn aangemeld, dan lijkt het risico op naheffingen beperkt.

Pensioen en bedrijfswaarde

Heeft een bedrijf in het verleden niet aan zijn pensioenverplichtingen voldaan, en/of bevat het pensioenfonds te weinig middelen om pensioengerechtigden in hun defined benefits te voorzien, dan is dit een element dat impact heeft op de waarde van het bedrijf. Net zoals een lening van de berekende (operating) enterprise value wordt afgetrokken, moet er ook voor deze elementen worden gecorrigeerd; het zijn feitelijk vertraagde kosten die alsnog moeten worden voldaan en eenmalig ten laste van de berekende waarde komen. Houd er ook rekening mee dat de voorspelde free cash flow wel gebaseerd is op de reële pensioenlasten voor alle gerechtigden.

OvernameAdvies

Uit dit artikel blijkt wel dat pensioen bij een bedrijfsovername geen eenvoudige zaak is en dat goed onderzoek veel problemen achteraf kan voorkomen. Laat u dan ook altijd adviseren door een pensioenspecialist.

Tot slot de tip om in de verkoopovereenkomst ook de volgende zaken duidelijk vast te leggen met betrekking tot pensioenregelingen en -verplichtingen:

• De overdracht van historische verplichtingen.
• Leg vast dat de premies tot het moment van overdracht zijn voldaan.
• Bepaal een 'grace period' waarin de koper de tijd heeft een fonds op te zetten of een verzekeraar te contracteren.
• Hoe wordt omgegaan met (langdurig) zieke werknemers?