Het due diligence onderzoek
Stel u voor: u ziet een onderneming die op het eerste gezicht perfect lijkt voor wat u zoekt. Het is de juiste sector, zij verkoopt de producten waar u verstand van hebt en het lijkt erg goed te lopen. Dit kan een verraderlijke situatie zijn, die altijd goed onderzocht moet worden voordat u overgaat tot de aankoop van een onderneming. Dit onderzoek wordt ook wel het due diligence-onderzoek genoemd.
Wat is due diligence?
Due diligence houdt in dat er bij de aankoop van een onderneming nauwkeurig onderzoek wordt gedaan. Dit betreft niet alleen de financiële gegevens (het "boekenonderzoek"); er wordt ook gekeken naar commerciële, juridische, fiscale en ICT-aspecten. Zo wordt de gehele situatie goed onderzocht, om alle kansen en risico's in beeld te brengen en op basis daarvan een goede keuze te kunnen maken in het overnametraject.
Wat is het doel?
Het doel van een due diligence-onderzoek is dus een uitgebreid onderzoek te doen naar de onderneming waarin de koper geïnteresseerd is. Hierbij worden alle kansen en risico's in beeld gebracht, om op basis daarvan te bepalen of de aankoop de moeite waard is. Als koper geeft een due diligence-onderzoek u ook een betere onderhandelingspositie. Wat nu als u er als koper achter komt dat er meer risico's zijn dan op het eerste gezicht blijkt? Staat u na het onderzoek nog steeds achter de koop, dan kunt u deze ontdekte risico's gebruiken in de onderhandelingen.
De onderzoeksplicht van de koper
In veel gevallen kan een due diligence-onderzoek zelfs verplicht zijn. Er bestaat namelijk vaak een onderzoeksplicht bij de koper. Hoewel deze onderzoeksplicht niet met zoveel woorden in de wet staat, volgt uit jurisprudentie dat zij bestaat. Daartegenover volgt uit jurisprudentie dat de verkoper een mededelingsplicht heeft. Deze twee begrippen staan voortdurend met elkaar in spanning. De koper mag namelijk niet blind afgaan op de mededelingen van de verkoper. Het is daarom belangrijk niet alleen op die mededelingen te vertrouwen, maar zelf ook alle belangrijke aspecten te onderzoeken. Voldoet u als koper niet aan het vereiste due diligence-onderzoek, dan kan dat in een later stadium uw rechtspositie aantasten. Een tekortkoming in het onderzoek kan er namelijk toe leiden dat het risico van schade niet meer bij de verkoper ligt. Er kan dan geen schade meer op de verkoper worden verhaald, omdat de koper een onderzoeksplicht had en deze niet op de juiste wijze heeft uitgevoerd.
Kan de verkoper een due diligence-onderzoek uitvoeren?
Het is ook mogelijk dat de verkopende partij een due diligence-onderzoek uitvoert. Dit wordt ook wel de 'vendor due diligence' genoemd. De reden om dit als verkoper te doen, is vaak om eventuele problemen en risico's zo vroeg mogelijk te ontdekken. Praktisch gezien wilt u als verkoper zo veel mogelijk problemen en risico's vermijden; die hebben immers invloed op de uiteindelijke verkoopprijs. Bovendien hoeft de verkoper zich bij een vroeg onderzoek geen zorgen te maken over de onderzoekers van de koper. Waar bij de vendor due diligence altijd op gelet moet worden, is dat er een fors prijskaartje aan hangt. Dit kan nadelig zijn voor de verkoper, afhankelijk van de sector en de onderneming.
OvernameAdvies
Het due diligence-onderzoek is bij overnames en belangrijke transacties een must. Aan de kant van de verkoper is het mogelijk een vendor due diligence te laten uitvoeren. In combinatie met de mededelingsplicht is dat een goede zaak, omdat al in een vroeg stadium kan worden gesignaleerd welke problemen er binnen een onderneming spelen. Hoewel het kostbaar kan zijn, is het bij een onderneming van enige omvang aan te raden dit te laten uitvoeren. Zo voorkomt u dat er in een latere onderhandeling verrassingen ontstaan die voor een lagere verkoopprijs zorgen. Aan de kant van de koper is de noodzaak van een due diligence-onderzoek nog groter. Het is immers de koper die met de onderneming doorgaat en daarom alle ins en outs wil weten. Behalve dat het belangrijk is alle kansen en risico's te kennen, kan die informatie ook van belang zijn in de onderhandelingen. Een lagere prijs afdwingen omdat er door het onderzoek nieuwe feiten bekend zijn geworden, is een veelgebruikte tactiek. Het feit dat er bij de koper vaak een onderzoeksplicht bestaat, stimuleert het due diligence-onderzoek. Al met al zorgt due diligence voor een transparantere situatie, waarbij beide partijen beter weten waar zij staan, zodat op een duidelijke manier kan worden onderhandeld over de wijze waarop de verkoop het beste vorm krijgt.
