Maar liefst 71% van de Nederlandse bedrijven is eigendom van of wordt geleid door een familie. Samen brengen zij een kwart van de totale bedrijfsomzet van Nederland binnen. Deze familiebedrijven variëren in omvang van eenmanszaken tot Fortune Global 500-bedrijven.

Helaas overleven veel familiebedrijven de overgang van de eerste naar de tweede generatie niet. Dat kan deels te maken hebben met de extra uitdagingen die het runnen van een familiebedrijf met zich meebrengt. Hieronder volgen belangrijke aandachtspunten die eigenaren van juist familiebedrijven in ogenschouw moeten nemen bij het plannen van hun opvolging.

1. Overdragen wanneer u er financieel nog niet klaar voor bent

Als ouder wilt u het beste voor uw kinderen. Sommige ondernemers met kinderen die klaarstaan om het bedrijf over te nemen, stellen de behoeften van hun kinderen soms boven die van henzelf en haasten zich met de opvolging.

Voor ouders die financieel nog niet in staat zijn een bedrijf over te dragen, kan zo'n overhaaste stap nadelig uitpakken voor hun pensioenplanning en financiële zekerheid. Er zijn ook bedrijfseigenaren die zich er financieel klaar voor voelen, maar pensioenplannen hebben die een aanzienlijke financiering vereisen. Als die uit het bedrijf wordt gehaald, kan dat de groei belemmeren. Wachten tot u als eigenaar financieel klaar bent voor de overgang, is van het grootste belang voor uw pensioen én voor het succes van het bedrijf.

2. Overdragen voordat u er mentaal klaar voor bent

Wachten met de overdracht tot u er financieel klaar voor bent, is één ding; begrijpen wanneer u er mentaal klaar voor bent, is een ander verhaal. Voordat een bedrijfseigenaar zijn eigendom overdraagt, moet hij nagaan hoe goed hij of zij mentaal is voorbereid op een exit.

Het verlaten van een bedrijf dat is opgebouwd met jaren van hard werken en toewijding, kan een moeilijke emotionele horde zijn.

Hoe betrokken bent u bij de dagelijkse activiteiten van het bedrijf? Wat gaat u met uw tijd doen als u de zaak niet meer runt? De antwoorden op deze vragen zijn de sleutel om te begrijpen of u klaar bent voor de volgende fase van uw leven.

3. Overdracht aan kinderen die niet weten hoe ze een bedrijf moeten leiden

Het spreekt voor zich dat veel familieleden hun hele leven op de een of andere manier bij het familiebedrijf betrokken zijn geweest. Maar betrokken zijn en de leiding hebben, zijn twee heel verschillende dingen. Veel eigenaren van kleine ondernemingen beseffen niet dat de nieuwe eigenaren, meestal hun kinderen, over essentiële vaardigheden en ervaring moeten beschikken, of die moeten verwerven, om het overgenomen bedrijf met succes te leiden. Ontbreken er belangrijke vaardigheden en verantwoordelijkheden bij de beoogde opvolger, dan moet een deel van de opvolgingsplanning gericht zijn op het opleiden en ontwikkelen van die opvolger.

4. De voorwaarden van de overeenkomst schriftelijk vastleggen

Veel ondernemers gaan ervan uit dat een formele overeenkomst in de omgang met familieleden niet echt nodig is, terwijl anderen het een lastig onderwerp vinden om aan te snijden, zodat er vaak geen schriftelijke overeenkomst is. De realiteit is dat de kans op problemen in de toekomst kleiner is wanneer familiebedrijven de aard van hun relatie duidelijk schriftelijk vastleggen. In het onfortuinlijke geval van een rechtszaak twisten familieleden meestal over de voorwaarden van hun mondelinge afspraken. Met zoveel verschillende herinneringen aan 'de overeenkomst' als er familieleden bij betrokken zijn, ligt de weg open voor verwarring, frustratie en woede.

5. Proberen iedereen een gelijk deel te geven

Hoewel dit in theorie een mooi idee is, is het misschien niet in het belang van het bedrijf om het gelijk te verdelen.

Management en eigendom zijn afzonderlijke kwesties in de bedrijfsopvolgingsplanning.

Het kan eerlijker zijn om de opvolger(s) die u hebt gekozen om het bedrijf te leiden, een groter deel van het eigendom te geven dan familieleden die niet actief zijn in het bedrijf. Of misschien is het beter zowel het beheer als het eigendom over te dragen aan de door u gekozen opvolger en andere financiële regelingen te treffen ten gunste van de andere kinderen. Proberen alles gelijk te houden, kan uiteindelijk juist oneerlijker uitpakken.

6. Kinderen vermogen in het bedrijf laten investeren

Toen u uw bedrijf startte, hebt u hard gewerkt en tijd, geld en passie geïnvesteerd om het te laten groeien. Sommige eigenaren van familiebedrijven komen misschien in de verleiding de volgende generatie een gemakkelijkere weg te bieden, maar de waarheid is dat een eigen belang een noodzaak is. Families die hun bedrijf eenvoudigweg aan hun kinderen schenken, vernietigen doorgaans hun bedrijf én hun gezin, meestal in die volgorde. Oprichters van familiebedrijven die hun bedrijf daarentegen aan familieleden verkopen, zijn doorgaans klaar voor succes.

Wanneer een kind geld leent om in een familiebedrijf te investeren, beoordeelt het zijn eigen vermogen om geld te verdienen en het bedrijf te laten groeien.

7. Het bedrijf beschermen als het ondenkbare gebeurt

U wilt belangen in het familiebedrijf aan familieleden schenken of verkopen, maar u wilt niet dat die belangen bij een scheiding of overlijden buiten de familie terechtkomen. Toegegeven, wij denken nooit graag aan het ondenkbare, zoals het overlijden van een van onze kinderen, maar de tijd nemen om verschillende scenario's uit te werken, is gunstig voor zowel de familie als het bedrijf, mocht er iets gebeuren.

8. Het opvolgingsplan herzien en actualiseren

Sommige bedrijven maken de fout te denken dat een opvolgingsplan, eenmaal geschreven, niet meer hoeft te worden herzien. Dat is een vergissing, want opvolgingsplanning is een dynamisch proces dat voortdurend evolueert. Een kind dat volledig van plan was het bedrijf over te nemen, kan een andere richting hebben ingeslagen, of een kind dat nooit belangstelling toonde, is nu wel betrokken. Daarom moeten opvolgingsplannen actueel blijven en periodiek worden bijgewerkt en herzien.

OvernameAdvies: schakel gericht een onpartijdige professional in

Veel van deze fouten kunnen worden voorkomen met een vooruitziende blik en een solide planning voor de overdracht van het familiebedrijf. Trap niet in deze valkuilen, zoals maar al te veel andere bedrijven doen. Wees juist proactief met de planning en pak deze kwesties op een open en eerlijke manier aan. Schakel gericht een onpartijdige overnameadviseur in om de delicate thema's waarover onenigheid zou kunnen ontstaan op zakelijke wijze aan te pakken.

Een externe professional heeft de helikopterblik en kan het beste adviseren om te voorkomen dat betrokkenen zich onder- of overbedeeld voelen, met alle emotionele frictie van dien. Op de lange termijn profiteren alle partijen die bij het familiebedrijf betrokken zijn hiervan. Alleen zo kan een succesvolle opvolging en de levensvatbaarheid van het familiebedrijf over generaties heen worden gewaarborgd.