Is er als bedrijfsleider iets mooiers dan uw onderneming te kunnen overlaten aan een gepassioneerde medewerker? Denk aan de ober, installateur of secretaresse die jarenlang trouw aan uw zijde voor het succes van uw bedrijf hebben gestreden. U deelde lief en leed met elkaar, en zonder hen had u nooit gestaan waar u nu staat.

Toch is de verkoop van een bedrijf aan een werknemer niet altijd even vanzelfsprekend. Er schuilen heel wat addertjes onder het gras. Uw gezonde boerenverstand fluistert u misschien in dat u met vrienden (want dat zijn die werknemers na al die jaren natuurlijk een beetje geworden) beter geen zaken doet. Maar pakt u de verkoop van uw bedrijf aan een medewerker goed aan, dan is het een win-winsituatie voor alle betrokken partijen.

Voordelen van de verkoop van uw bedrijf aan personeel

Het genoegen om uw bloeiende zaak aan die ene gedreven werknemer te kunnen verkopen, is niet elke ondernemer gegeven. Soms hebben goedlopende bedrijven gewoon niet de werknemers die de fakkel kunnen of willen overnemen. Niet dat het dan slechte medewerkers zijn: niet iedereen is uit het goede hout gesneden om een bedrijf te leiden, en soms ontbreekt het gewoon aan financiële slagkracht.

Maar in de juiste omstandigheden heeft een verkoop aan een werknemer verschillende voordelen, zeker in tijden waarin er veel bedrijven te koop staan.

• Continuïteit: als ondernemer is uw bedrijf een beetje uw kindje. U zit er toch mee in wat er met uw bedrijf gebeurt als u er niet meer bent. Tenzij uw kinderen in uw bedrijf werken, is een gewaardeerd personeelslid wellicht de meest aangewezen persoon om de bedrijfscultuur voort te zetten. Zo weet u dat uw 'nalatenschap' wordt gerespecteerd en blijft de vaak amicale band met de andere medewerkers behouden.
• Minder heen-en-weergeloop: de overname van een bedrijf is een tijdrovend proces, met intensieve gesprekken met verschillende kandidaat-overnemers, in de meeste gevallen wildvreemden. Werknemers kennen uw bedrijf door en door, dus hoeft u geen tijd en energie te steken in een charmeoffensief om hen te overtuigen.
• Een vlottere overname: uw bedrijf verkopen aan een werknemer leidt doorgaans tot een snellere en soepelere overname. Vaste klanten, leveranciers en andere medewerkers kennen de nieuwe baas immers al. Dat maakt ook uw eigen afscheid makkelijker. U hoeft evenmin veel tijd te steken in het klaarstomen van de overnemer: die ambitieuze medewerker kent het klappen van de zweep maar al te goed en staat in de startblokken om het stokje over te nemen.

Kortom: nieuwe bezems vegen schoon, maar oude bezems kennen alle hoeken en gaten. En dat vat de voordelen van een bedrijfsovername door uw personeel nog het best samen.

Aandachtspunten bij de verkoop van uw bedrijf aan personeel

Hoe de overname door een werknemer praktisch en juridisch wordt geregeld, hangt in grote mate af van de structuur van uw bedrijf. Hebt u een rechtsvorm zonder rechtspersoonlijkheid (eenmanszaak, maatschap, vof of cv) of met rechtspersoonlijkheid (bv en nv)? Heeft uw bedrijf geen rechtspersoonlijkheid, dan tekent u een traditionele overnameovereenkomst met uw werknemer. Heeft uw bedrijf wél rechtspersoonlijkheid, dan moet er een aandelenoverdracht plaatsvinden. In jargon heet dat een management buy-out.

Hoe dan ook zijn er bij de overname door een personeelslid heel wat financiële, juridische én fiscale valkuilen. Bij de verkoop van uw bedrijf aan een werknemer moet u goed nadenken over de volgende punten:

• Geleidelijke versus onmiddellijke overname: trekt u de deur van uw handelspand meteen achter u dicht, of stoomt u uw werknemer nog verder klaar voor het echte werk? Tijdens een proef- of inloopperiode kunt u de overnemende werknemer geleidelijk meer verantwoordelijkheid geven.
• Financiering van de overname: betaalt de werknemer de overname volledig met eigen middelen, of vindt er een financiering plaats? Bij voldoende vertrouwen gebeurt het vaak dat de bedrijfsleider een deel van de koopsom financiert in de vorm van een lening.
• Fiscale aspecten: afhankelijk van de structuur van de verkoopdeal spelen er ook belangrijke fiscale aspecten. Goed om te weten: bij de overname van een vennootschap onder firma of eenmanszaak kan via de doorschuifregeling directe fiscale heffing worden voorkomen, mits de overnemende werknemer al meer dan drie jaar in dienst was.
• Professionele begeleiding: zowel u als verkoper als de overnemende werknemer doet er goed aan zich tijdens het overnameproces professioneel te laten begeleiden. OvernameAdvies begeleidt u van a tot z en zorgt met gespecialiseerd advies op maat voor een soepele overname door een werknemer.

Laat uw bedrijf in de aanloop naar de overname zo normaal mogelijk draaien en geef het roer beetje bij beetje over aan de overnemende medewerker.